Μια μέρα στο δάσος με τα μάτια μιας Γεωγράφου

forestc

Τι κοινό έχουν τα μήκη κύματος, η μελέτη των κυκλικών και εποχιακών φυσικών φαινομένων σε σχέση με το κλίμα, την πανίδα και τη χλωρίδα, ο τύπος των φύλλων και των δέντρων, το έδαφος, οι μορφές ζωής ενός δασικού συστήματος και πολλά άλλα; Η απάντησή; Ότι όλα αναδεικνύουν την αψεγάδιαστη πολυπλοκότητα της φύσης. Ας ξεκινήσουμε τη βόλτα μας από μια διαφορετική διαδρομή αυτή τη φορά.

Τα βασικά συμπράγκαλα ενός Γεωγράφου είναι μια πυξίδα, ένας χάρτης, ένα μπλοκάκι και μια φωτογραφική μηχανή, οπότε σαφώς δεν τα παρέλειψα σε αυτήν τη βόλτα διότι για να γράφω αυτό το κείμενο από το ζεστό γραφείο μου σημαίνει ότι: Πρώτον δεν χάθηκα (ευγενική χορηγία της πυξίδας σε συνεργασία με τον χάρτη), δεν ξέχασα τί αποκόμισα από τον περίπατο χάριν της καταγραφής των σημειώσεων μου και όπως ξέρετε μια εικόνα χίλιες λέξεις. Όταν έφτασα στο δάσος λόγω χειμώνα πολλά δέντρα είχαν χάσει το φύλλωμα τους ή ήταν στο στάδιο της αλλαγής των χρωμάτων τους. Η δασική έκταση περιλάμβανε μικτούς τύπους δέντρων, εννοώντας ότι ήταν είτε αειθαλή είτε φυλλοβόλα. Με τον όρο αειθαλή εννοούμε ότι τα φυτά δεν ρίχνουν το φύλλωμά τους κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου σε αντίθεση με τα φυλλοβόλα. Μέσα στο δάσος παρατήρησα ότι κάποια από τα φυλλοβόλα δέντρα είχαν πολύ έντομα δυναμικά χρώματα όπως το φύλλο της εικόνας (έντονο ροζ) και κάπως έτσι ήρθαν στο μυαλό μου τα μήκη κύματος και οι διεργασίες τους με τα διάφορα αντικείμενα. Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί βλέπουμε τα φύλλα εκτός από το κλασικό πράσινο, στις αποχρώσεις του κίτρινου, κόκκινου, πορτοκαλί κτλ.; Όσοι ασχολούνται με την τηλεπισκόπηση αυτού του είδους διεργασίες θα πρέπει να τους είναι πιο οικείες. Τα μάτια μας έχουν την ικανότητα να ανιχνεύουν μόνο τα μήκη κύματος τα οποία βρίσκονται στο εύρος του ορατού φάσματος 0.4μm-0.7μm. Τα βασικά χρώματα του ορατού είναι το μπλε, το πράσινο και το κόκκινο και αναμιγνύοντας την ηλεκτρομαγνητική παλέτα έχουμε ως αποτέλεσμα τα υπόλοιπα χρώματα.

Ως γνωστόν τα φύλλα περιέχουν χλωροφύλλη, η οποία λόγω της βιοχημικής της σύστασης έχει την ικανότητα να απορροφά την ακτινοβολία στα μήκη του μπλε και κόκκινου αλλά αντανακλά τα μήκη κύματος του πράσινου, γι’ αυτό και τα φύλλα γύρω μας φαίνονται πράσινα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα υπόλοιπα χρώματα. Ο λόγος που το φύλλωμα είναι κόκκινο ή ροζ ή κίτρινο κ.ο.κ. είναι διότι υπάρχει έλλειψη χλωροφύλλης με αποτέλεσμα να απορροφάται το πράσινο του ορατού και λόγω διαφορετικών πια διεργασιών στο φύλλωμα να αντανακλώνται τα υπόλοιπα χρώματα του ορατού φάσματος εντονότερα.

Αυτά τα λίγα για το δέντρο που συνάντησα στην αρχή της βόλτας μου. Προχωρώντας στα ενδότερα συνάντησα τα αειθαλή όπου ο τύπος του φύλλωματός τους ήταν ‘’βελόνας’’. Θα μπορούσαμε να σταθούμε σε αυτήν την πιο γεωμετρική παρατήρηση και να συνεχίσουμε τη βόλτα μας. Όμως όχι, η ερώτηση ήταν γιατί έχουν αυτό του είδους γεωμετρία και δεν είναι π.χ. πλατύφυλλης μορφής; Η απάντηση έγκειται στην προσπάθεια αυτών των δέντρων να μειώσουν την απώλεια νερού λόγω διαπνοής καθώς επίσης να αποσπάσουν το νερό από τα σύννεφα. Το δάσος λόγω του κλίματος και της κατάλληλης υγρασίας ήταν το μέρος για να συναντήσω μια ποικιλία ειδών από μύκητες και καθώς τους φωτογράφιζα σκεφτόμουν ότι τα μανιτάρια είναι οι αναπαραγωγικές δομές των μυκήτων και υποδεικνύουν ένα υγιές έδαφος για τα δέντρα και τα φυτά που μεγαλώνουν. Επίσης, οι μύκητες και τα βακτήρια διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη γη. Καταλύουν πολύπλοκες οργανικές ενώσεις των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπών στα πιο βασικά στοιχεία τους, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από άλλες γενιές οργανισμών. Τα φυτά βασίζονται στους μύκητες εδάφους και στα βακτήρια για να αφομοιώσουν τις θρεπτικές ουσίες τους. Σε αντάλλαγμα, θρέφουν τους οργανισμούς του εδάφους με τα σάκχαρα που δημιουργούν από τη φωτοσύνθεση.

Η γοητεία της φύσης συμπυκνωμένη σε μια βόλτα. Δεν προχωρούσα απλά σε ένα μονοπάτι αλλά σε ένα σύστημα. Ένα τόσο καλά οργανωμένο και βιώσιμο, όπου αν το κατανοήσουμε θα λύσουμε τα προβλήματα που δημιουργήσαμε στην προσπάθεια μας να εξελιχθούμε.

Της Δέσποινας Καντελέρ

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s